Op bezoek bij: Pat Paniek

Identikit:

 

  • Naam: Pat Paniek
  • Sinds: 2008
  • Gemeente: Izegem
  • Aantal leden vandaag: 25 (decorploeg, regisseur, souffleurs, acteurs en mensen in het bestuur)
  • Volgend evenement: ’t Stik nie nauwe op 23 en 24 maart en 28 maart in Cultuurhuis De Leest, Izegem. Laatste tickets in zicht!

 

 

Het lijkt alsof het gisteren was dat er een vereniging in de kijker stond bij UiTinMidwest. Niets is echter minder waar! Een nieuwe maand is aangebroken, dus ook een nieuwe vereniging! Deze keer ontdekten we de acteertalenten van toneelgroep Pat Paniek. Een laagdrempelige vereniging met als motto “iedereen die wil toneel spelen, moet de kans daartoe krijgen”. Toneelschrijfster Nies legde ons haarfijn uit hoe ze dat bij Pat Paniek aan boord leggen.

 

“Het enthousiasme was zodanig groot, dat we de VZW Pat Paniek oprichtten”

 

Het verhaal van Pat Paniek startte eigenlijk al elf jaar geleden. Nies werkte toen als vrijwilliger bij het CAW in Izegem en leerde daar Marie-José kennen, die er als maatschappelijk assistente werkte. Nies: “We kregen de kans om binnen het CAW eens iets extra te doen. Deze kans grepen we om eens met het Koeterke, het sociaal cafetaria van het CAW, naar buiten te komen. Gezien Marie-José al langer toneel speelde, moesten we niet ver zoeken. We besloten om een toneel op te voeren met de mensen van het Koeterke. En zo was de eerste voorstelling “Sens Unique” geboren.” De toneelspelers kregen de smaak zodanig te pakken, dat ze dit nog wel wilden doen. Het enthousiasme bracht Nies op een idee: “Met een viertal mensen staken we de koppen bijeen om dit project verder te zetten. We besloten om samen een VZW op te richten, genaamd Pat Paniek.”

 

Door mond-aan-mond reclame is de VZW uiteindelijk gegroeid in aantal spelers en in publiek. Maar waar haalden ze de mosterd voor hun naam? Nies: “Onze allereerste voorstelling noemde “Sens Unique”. We vonden dan ook dat de naam van de VZW daarop moest rijmen.” Na even nadenken herinnerden Nies en Marie-José zich wat ze vaak herhaalden voor de voorstelling. “Omdat we als spelers vaak tegen elkaar zeiden ‘Je moet niet panikeren, het zal wel lukken’, kozen we uiteindelijk voor de naam ‘Pat Paniek’, een Vervlaamsing van het Franse ‘pas de panique’.“

 

“De volkse komedie: een gat in de markt in Izegem”

 

Vlaams is ook de voertaal die gesproken wordt in de toneelstukken van Pat Paniek. Nies: “We zijn allemaal echter in ons eigen dialect. De acteurs zijn allemaal volkse spelers en daarom spelen we niet in het AN. Het zou niet werken als we een volkse komedie zouden brengen in het AN.” Eén keer maakte Nies een uitzondering, maar dat bleek toch niet zo in de smaak te vallen bij de acteurs: “We hadden voor een bepaald stuk gevraagd aan Goddy om AN te spreken. Toen speelde ze een chique madame dus moest dit wel. Achteraf zei ze dan dat ze deze rol het minst graag gespeeld had. We zullen het haar dus geen tweede keer vragen”, lacht Nies.

 

Pat Paniek wil zo dicht mogelijk bij de leefwereld van de gewone mens blijven. Daarom schrijft Nies bewust gewone, dagdagelijkse verhalen met een komische noot in. En dat blijkt ook te werken bij het publiek. “Elk jaar zien we ons publiek groeien. We startten met een publiek van amper 30 mensen, maar ondertussen zijn dit er al 900 geworden. Het toneel dat we brengen is een beetje een gat in de markt in Izegem. Terwijl andere toneelverenigingen vaak moeilijke, ‘hoogstaandere’ stukken spelen, brengen wij pretentieloos een volkse komedie. We horen dan ook vaak positieve reacties van mensen die het leuk vinden om zich eens zuiver te kunnen ontspannen bij een toneelstuk en ook af en toe eens te kunnen lachen”, aldus Nies.

 

“Een hechte vriendengroep op het podium, dat stralen we uit”

 

Pat Paniek brengt dus laagdrempelig toneel voor een toegankelijke prijs. En deze laagdrempelige lijn trekken ze ook door voor de leden van de VZW. Nies: “We zijn een toneelgroep die openstaat voor iedereen. Dat is ook de reden waarom we geen lidgeld vragen. Iedereen die ‘goesting’ heeft om toneel te spelen, moet de kans daartoe krijgen, ongeacht waar ze vandaan komen of wat ze aankunnen. Alle rollen worden op maat van de leden geschreven en we willen vooral geen etiketten plakken. Sommigen krijgen een grote rol, andere een kleinere, maar allemaal dragen ze bij tot een mooi toneelstuk op het einde van de rit.”  En daarvoor heeft regisseur Yvette een mooie uitspraak: “Als je op een piano elk op je toets duwt, maak je lawaai, maar als je allemaal samen speelt, maak je muziek.”

 

De toneelvereniging zet de leden dus positief in de kijker. Samen vormen de leden een hechte groep omdat ze één ding gemeenschappelijk hebben: ze spelen allemaal graag toneel. En dat stralen ze ook uit op het podium. De band wordt door het jaar heen alleen maar sterker. Nies: “Ook buiten de repetities helpen de leden elkaar. Daaraan merk je dat de leden van de VZW een echte vriendengroep vormen.”

 

“Een nieuwe wereld die opengaat”

 

Om de banden der vriendschap nog nauwer aan te halen, organiseert Pat Paniek naast de repetities ook verschillende activiteiten voor de leden. “Elk jaar vertrekken we in juli op verrassingsreis. Zo gingen we al naar de Rode Berg, Brugge maar ook naar de zee. Deze dag sluiten we dan af met een grootse barbecue. Voor ons betekent dat het hoogtepunt van het werkjaar en dan feesten we door tot in de vroege uurtjes. Ook partners van de leden zijn welkom op de barbecue.” Onder het motto “hard werk moet beloond worden”, wordt de opbrengst van de jaarlijkse toneelvoorstelling nuttig besteed. Na de voorstellingen trakteren de leden zichzelf namelijk ook al eens op een restaurantbezoek met alles erop en eraan. “Na het etentje krijgt elk lid ook een klein, persoonlijk cadeautje met een citaat dat verwijst naar het stuk. Zo hebben ze ook een aandenken aan dat stuk”, aldus Nies.

 

De leden van Pat Paniek zien ook eens graag andere toneelgroepen aan het werk. Daarom gaan ze ook af en toe eens naar andere tonelen gaan kijken. Nies: “Vorige week gingen we naar een toneel in Zwevegem kijken. Voor de meesten onder de leden is dat als een wereld die voor hen opengaat. Eén van de leden zei zelfs ‘Vroeger gingen we nooit naar toneel kijken. We keken TV en kwamen nooit buiten. En nu gaan we zo ver om toneel te gaan kijken.’ Voor hen is dat ongelofelijk.”

 

Leden die vroeger grijze muizen waren in de stad en in alle anonimiteit leefden, komen nu dus meer naar buiten. Ook de samenwerkingsverbanden met andere verenigingen helpen daarbij. Nies: “We werkten al twee keer mee aan de cultuurwandeling, speelden een toneel in historische context op Open Monumentendag en werkten ook samen met de bib.” Op de planning voor dit jaar staat onder andere ook nog een samenwerking met een muziekkorps en een mannelijk zangkoor voor 11 november. “Soms horen we mensen zeggen ‘zijn jullie hier alweer, we zien jullie overal’ en die herkenbaarheid is voor ons wel een opsteker. Zo komen de leden op een hele positieve manier in de kijker te staan”, legt een trotse Nies uit.

 

“De uitnodiging om ook in een ander gezelschap te spelen: het toppunt van succes”

 

Oefening baart kunst zeggen ze. Dat betekent dat voor deze samenwerkingen ook vaak gerepeteerd moet worden. “De repetities voor de samenwerkingen zijn enkel voor de leden die willen en kunnen meespelen. We repeteren dan enkele keren in een ander lokaal en op een ander tijdstip dan de gewoonlijke repetities”, aldus Nies. Maar wanneer repeteren de toneelspelers dan voor het grote toneelstuk op het einde van het werkjaar? Nies: “We repeteren van begin september tot eind maart, elke dinsdag- en donderdagnamiddag. Dat is dus meer dan een gewoon gezelschap, maar da’s ook nodig.”

 

Pat Paniek repeteert dus voornamelijk in de namiddag. En daar is ook een goeie reden voor: “We willen dat de leden hun dag zinvol kunnen besteden in plaats van met hun vingers te zitten draaien. Op die manier komen de leden buiten en bouwen ze sociaal contact op”, vertelt Nies. Sommige leden zijn zelfs zodanig gemotiveerd dat ze extra repetities vragen. Dat werpt ook z’n vruchten af. “Op een bepaald moment zaten mensen van andere gezelschappen in onze zaal. Omdat bepaalde leden zodanig goed hun rol speelden, hebben ze gevraagd of zij het niet zagen zitten om ook in hun gezelschap mee te spelen. Voor ons was dit het toppunt van succes”, pronkt een fiere Nies.

 

“Iemand uit het publiek zag een vriend aan het werk en dacht, ik wil dat ook”

 

Dat de repetitiemomenten in de namiddag vallen, heeft ook invloed op het soort leden dat Pat Paniek aantrekt. Nies: “Echt jonge mensen zitten er niet in onze groep, behalve één iemand misschien. De gemiddelde leeftijd ligt rond de 60 en de meesten komen uit de regio Izegem. De meeste jonge mensen werken of studeren op dat moment en hebben dus geen tijd voor repetities. Sommige leden werken deeltijds, en die krijgen dan een kleinere rol.” Hoewel de groep dus wel graag wil ‘verjongen’, lukt dit maar moeilijk.

 

De meesten vinden de weg naar Pat Paniek via mond-aan-mond reclame of via het sociaal cafetaria. Anderen zagen vrienden aan het werk en dachten “dat wil ik ook proberen”. Maar welke stappen moesten ze ondernemen om zich in te kunnen schrijven? Nies: “Het beste is om via de website contact op te nemen met mij of via iemand die ze al kennen uit de groep. In het allerbeste geval stappen ze in het begin van het jaar in of na de laatste voorstelling, voor ik begin te schrijven aan het nieuwe stuk.” Mensen die echter in het midden van het jaar willen instappen, zijn ook welkom. Zij krijgen dan een heel kleine bijrol die geen wending brengt in het verhaal. Zo kan getest worden wat ze kunnen. Als blijkt dat het toneel spelen hen toch niet ligt, kan de rol ook gemakkelijker geschrapt worden.

 

“Ik kan enkel een stuk schrijven als ik weet wie welke soort rol zal spelen”

 

Dat klinkt heel simpel, maar dat is het niet. In het schrijven van zulke rollen steekt namelijk enorm veel werk. In de beginjaren nam Marie-José deze taak voor haar rekening. Na enkele jaren was haar inspiratie echter op en nam Nies deze taak over. Yvette, in de ogen van Nies “een crème van een regisseur”, neemt de regie voor haar rekening. Nies verklapt ons waar ze haar inspiratie blijft halen: “Ik kan alleen een toneelstuk schrijven als ik weet wie welk soort personage zal spelen. Daarom vraag ik telkens op het einde van het seizoen wie het jaar daarna zal meespelen en welk soort rol ze willen spelen. Ze kiezen dan zelf een typetje, bijvoorbeeld een grappig persoon, een kwaad persoon, kleine of grote rol. Ik hou ook altijd rekening met karakter van het lid. We hebben bijvoorbeeld iemand die zelfs lacht als ze kwaad is. Aan haar zou ik dus nooit een kwaad personage toekennen.”

 

Eens ze dit weet, moet ze nog een kapstok vinden om het verhaal te kunnen schrijven. Nies: “Meestal haal ik mijn inspiratie uit het dagelijks leven en vergroot ik dat uit. Het onderwerp voor het toneelstuk vind ik dan ook vaak toevallig. Zo hadden we thuis eens een oude tent die m’n man ging weggooien en toen dacht ik ‘je mag dit niet weggooien, we kunnen dit gebruiken’. Daarop heb ik ‘Kampink Kaduk’ geschreven.”

 

“Het is als een zwangerschap: iets wat broedt in m’n hoofd en er plots spontaan uit komt”

 

Nies vergelijkt haar inspiratie graag met een zwangerschap. “Het broedt een paar maanden in m’n hoofd en plots begin ik te schrijven. Dan is het alsof ik een film voor mij zie waarvan ik opschrijf wat er gebeurt. Meestal heb ik dan ook wel al een plot in m’n hoofd.” Eind augustus is het verhaal dan af en is er een nieuw toneelstuk geboren. Vanaf de tweede week van september kunnen de toneelspelers dan terug volop beginnen repeteren.

 

Dit jaar bestaat Pat Paniek 10 jaar en dat moet gevierd worden! Naast een receptie met tentoonstelling voor alle leden en ex-leden, heeft Pat Paniek ook nog iets anders in petto. Nies gaf alvast een tipje van de sluier: “Mensen die de toneelvereninging al langer kennen, kunnen zich verwachten aan enkele stukjes die hen niet onbekend zullen voorkomen. En nog iets met een ‘vèlne frak’ van een onbekende schenker.” Nieuwsgierig geworden? Kom dan zeker naar één van de drie voorstellingen op 23, 24 en 28 maart! Of zoals Nies het zegt: “Allen welkom voor een avond vol ontspanning, plezier en amusement. Aan enthousiasme en plezier zal het de toneelspelers alvast niet ontbreken!”